بانك و بيمه : بانك‌ها در چنبره مديران غيرحرفه‌اي
پنجشنبه، 14 اردیبهشت 1396 - 10:07 کد خبر:50845
*كامران ندري

 بانك و بيمه ( bima.ir )،

مسأله اصلي و مهم‌ترين مشكل در نظام بانكي كشورمان مديريت غيرحرفه‌اي و ضعيف است؛ به اين معنا كه مديران حرفه‌اي بانك‌ها را به خوبي اداره كنند و درمقابل خواسته‌هاي نادرست سهامداران مقاومت كنند و مسائل حرفه‌اي را براي حفظ منافع شخصي خودشان زير پا نگذارند، نداريم. به اين ترتيب به مديران فعلي بانك‌ها نمي‌توان نمره قبولي داد. البته دراين ميان نمي‌توان از نقش سهامداران عمده بانك‌ها دراين معضل چشم‌پوشي كرد. سهامداران بانك‌ها كه عمدتا نهادها و ارگان‌ها هستند، با انتخاب مديران نامناسب دراين قضيه نقش داشته‌اند و دارند.
مسأله ديگري كه دراين مشكل حايز اهميت است، نظارت ناكافي و نامناسب به بانك‌هاست؛ به اين معنا كه نظارت بانك مركزي بر عملكرد بانك‌ها كافي و مناسب نبوده و نيست و بايد اين نحوه نظارت مورد بازنگري قرار بگيرد.
مسأله سوم هم حسابرسي نامناسب است كه دربانك‌ها اتفاق افتاده و سبب شده بانك‌ها با مشكل و نبود سلامت مالي مواجه شوند كه اين مسأله تا حدود زيادي هم جدي است. در واقع دو ركن يعني سازمان حسابرسي و حسابرسان كه بايد درگزارش‌هاي خود ضعف مديريت بانكي را نشان مي‌دادند، گزارش‌هايي را ارايه نكردند كه نشان‌دهنده وضع وخيم بانك‌ها باشد. اگر هم اين گزارش‌ها ارايه شده باشد، دوره‌هاي ارايه گزارش آن‌قدر طولاني است و با تأخير انجام مي‌شود كه درعمل مشكلات به موقع شناسايي و مرتفع نمي‌شوند.
مجموع اين شرايط باعث شده است بانك‌هاي ايراني از استانداردهاي بين‌المللي فاصله گرفته و وارد فعاليت بنگاهداري شوند و از همين‌رو با معضلي به نام مطالبات معوق مواجه هستند. درهمين حال دارايي‌هاي بانك‌ها منجمد شده و دارايي‌هايي دارند كه نه مي‌توانند بفروشند و نه مي‌توانند آنها را نگه دارند.
بنابراين اگر مواردي كه ذكر شد، مورد اصلاح قرار بگيرد، گام‌هاي اساسي در اصلاح ساختار بانك‌ها برداشته خواهد شد.
اما درمورد وجود مديران بانكي غيرحرفه‌اي و ضعيف، بايد بگويم كه ما به‌طوركلي نتوانستيم نيروهاي مناسب را براي اداره كشور تربيت كنيم كه اين موضوع شامل حال مديران بانكي هم مي‌شود. ريشه اين مشكل هم به نظام آموزشي برمي‌گردد و اين‌كه دراين نظام، نيروي حرفه‌اي و ماهر تربيت نمي‌شوند. در واقع بي‌توجهي به آموزش در دانشگاه‌ها و تربيت نيروهاي ماهر موجب شده كه درحال حاضر خلأ داشته باشيم. متأسفانه دركشور ما دانشگاه‌ها فقط افراد داراي مدرك را بيرون مي‌دهند، اما مديران كارآمد و قوي را تربيت نمي‌كنند.
هرچند ممكن است درحين تلاش‌هايي كه براي اصلاح نظام آموزشي مي‌كنيم، متوجه شويم كه علاوه بر نظام آموزش عالي بايد نظام آموزش و پرورش هم دستخوش تحول شود. بنابراين تربيت و آموزش مديران بانكي قوي مستلزم يك تغيير و تحول اساسي و بنيادين در نظام آموزش عالي و نظام آموزش و پرورش است و بنابراين ساليان ‌سال زمان نياز دارد.
اما مسأله حسابرسي و نظارت موضوعاتي است كه بايد خيلي جدي گرفت. هرچند كه بانك مركزي گام‌هايي را دراين راستا برداشته و از بانك‌ها خواسته، صورت‌هاي مالي خود را اصلاح كنند، ولي از آن طرف بايد بانك‌ها هم همراهي كنند تا اصلاحات لازم اتفاق بيفتد. هرچند كه اين نمي‌تواند به معناي حل تمام مشكلات باشد، ولي يك گام اوليه است.
درمجموع بايد توجه كنيم كه مشكلات موجود درنظام بانكي، ساختاري و بنيادي است و تنها با اعمال يك سياست پولي و مالي حل نمي‌شود و نياز به تغيير در نگرش و فرهنگ دارد اما هنوز قدم‌هاي مطلوبي دراين راستا برداشته نشده است.

*عضو پژوهشكده پولي بانكي