بیما- بانک صنعت و معدن ازجمله نهادهایی است که از طرح‌های صنعتی و معدنی با این پیش‌شرط که جزئی از اهداف توسعه صنعتی کشور باشد، حمایت می‌کند. با محمدرضا پیشرو، مدیرعامل این بانک، در این مورد و دیگر فعالیت‌های بانک گفت‌وگو کرده‌ایم که از نظرتان می‌گذرد.

بانک صنعت‌ومعدن یک بانک توسعه‌ای به‌شمار می‌آید. برای شروع مختصری درمورد این نوع بانکداری توضیح دهید؟

بانک‌های توسعه‌ای، موسساتی مالی هستند که سرمایه را با شرایط مناسب تجهیز می‌کنند تا در فعالیت‌های تولیدی توسط خود یا دیگران و یا به‌صورت مشترک؛ در راستای اهداف برنامه‌های توسعه اقتصادی کشور؛ به‌نحو مطلوبی سرمایه‌گذاری کنند. وظایف، نقش و فعالیت‌های بانک‌های توسعه‌ای را به‌طور کلی می‌توان در ارتباط با فرآیند توسعه اقتصادی تبیین کرد.

شایان توجه است که ضرورت نیل به توسعه اقتصادی در کشورهای پیشرفته و در حال توسعه موجب شد تا نهادهایی در قالب بانک‌ها و سازمان‌های توسعه‌ای برای هدایت سرمایه‌گذاری‌ها درجهت توسعه اقتصادی کشورها به‌وجود‌ آید. بانک‌های توسعه در دستیابی به توسعه صنعتی و به‌دنبال آن؛ توسعه اقتصادی نقش موثر، مثبت و سازنده‌ای ایفا می‌کنند و به همین دلیل در سطح جهان به ایجاد و گسترش آنان کمک شده است تا به‌عنوان ابزاری در اختیار برنامه‌های توسعه اقتصادی کشورها قرار گیرند.

به عنوان یک بانک تخصصی، در توسعه بخش صنعت‌ومعدن کشور چه نقشی ایفا می‌کنید؟

تسهیلات اعطایی این بانک در بخش صنعت‌ومعدن متمرکز شده است و برخلاف گذشته وارد حوزه‌های بازرگانی و خدمات نمی‌شود. این امر موجب آن شد که سهم بانک ما در اعطای تسهیلات به طرح‌های صنعتی، از 5 درصد در سال 1384 و 1385، به 25 درصد درحال‌حاضر افزایش یابد. لازم است اشاره کنم که صاحبان واحدهای صنعتی و معدنی می‌توانند درصورت تمرکز حساب‌های خود در بانک صنعت‌ومعدن و پرداخت به‌موقع اقساط، از تسهیلات مالی این بانک برای اجرای طرح‌های صنعتی خود بهره‌مند شوند و چنانچه یک طرح صنعتی و معدنی جزئی از اهداف توسعه صنعتی کشور باشد، به‌طور قطع مورد حمایت بانک قرار خواهد گرفت. در همین راستا مسئولان بانک با صنعتگران و واحدهای تولیدی استان‌های مختلف جلسات هفتگی برگزار می‌کنند که در این جلسات مشکلات صنعتگران و واحدهای تولیدی استان‌ها به‌صورت مستقیم مورد بررسی قرار می‌گیرد.

با اشاره‌ای گذرا به طرح آمایش صنعتی، بفرمایید چه اقدام‌هایی در راستای اجرای این طرح انجام داده‌اید؟

طرح آمایش صنعت‌ومعدن وزارت صنایع و معادن بر اساس چشم‌انداز 20 ساله مبنی‌بر توسعه همه‌جانبه کشور به‌ویژه توسعه اقتصادی و برقراری تعادل و توازن منطقه‌ای در سرمایه‌گذاری‌های جدید، تقویت سهم صنایع با فناوری‌های پیشرفته و دارای ارزش افزوده بالا، بهبود نرخ بهره‌وری و کاهش نرخ بیکاری و تورم در کشور، تدوین و مقرر شد طی دوره سه ساله از سال 1387 تا سال 1390 اجرا شود. یادآور می‌شوم که بانک صنعت‌ومعدن تاکنون به نیمی از اهداف طرح آمایش صنعتی دست‌یافته و بیش از 50 درصد طرح‌های صنعتی مربوط به این طرح نهایی و تأمین مالی شده و یا در حال انعقاد قرارداد و پرداخت منابع است. بر اساس طرح آمایش، مزیت‌های نسبی استان‌های کشور احصا و تعریف شده و متناسب با آن اولویت‌بندی انجام می‌شود. در همین راستا شعب استانی بانک تا 15 میلیارد ریال تسهیلات برای طرح‌های آمایش صنعتی در اختیار دارند و این شعب هر مشتری را تا سقف یک‌ونیم میلیارد ریال بدون مراجعه مستقیم به مرکز پذیرش خواهند کرد. همچنین به‌منظور تسهیل امور، اقدام به افزایش شعب در قطب‌های صنعتی کردیم، به‌گونه‌ای که هم‌اکنون تعداد شعب بانک صنعت‌ومعدن با 20 درصد رشد به حدود 60 شعبه در سراسر کشور رسیده و تا پایان سال‌جاری نیز 10 شعبه دیگر به آنها اضافه خواهد شد.

تاکنون برای اجرای طرح آمایش در استان‌ها و ستاد 90 هزار میلیارد ریال تسهیلات مالی به‌صورت ارزی و ریالی پرداخت کرده‌ایم و نکته شایان توجه آن است که درمورد طرح‌های ایجادی، تسهیلات را یکجا در اختیار متقاضیان قرار نمی‌دهیم و به‌تدریج و متناسب با پیشرفت کار تسهیلات اعطا خواهد شد. اختیارات شعب بانک نیز در راستای تسریع در روند اعطای تسهیلات دو برابر شده است.

نرخ این تسهیلات چند درصد است؟

نرخ تسهیلات بانک صنعت‌ومعدن در سال گذشته و به پیروی از سیاست‌های دولت و وزارت صنایع و معادن در بخش ریالی حدود 12 درصد بود و قرار است در سال‌جاری نیز این نرخ اعمال شود؛ اما نرخ تسهیلات برای طرح‌های عقود مبادله‌ای که ‌مدت بازپرداخت آن بیش از دو سال است، حدود 14 درصد در نظر گرفته شده است. در بخش ارزی نیز مصوبه دولت مبنی‌بر نرخ سود 10 درصد برای تبدیل نرخ ارز و مابه‌التفاوت نرخ ارز برای مشتریان بانک که در گذشته تسهیلات ارزی به‌عنوان مثال یورو دریافت کردند و هم‌اکنون با افزایش قیمت آن مواجه شدند، اعمال می‌شود که می‌توانند برای استفاده از این مزیت به بانک مراجعه کنند. این اقدام بسیار خوبی است تا برخی که به‌سبب افزایش نرخ ارز موفق به پرداخت اقساط خود نشدند، به بانک مراجعه و نسبت به پرداخت معوقات اقدام کنند. در هر حال به اعتقاد من این مصوبه دولت سبب خواهد شد تا مطالبات بانک‌ها در بخش ارزی نیز کاهش یابد.

 به سرمایه پایه و منابع ارزی بانک صنعت‌ومعدن نیز اشاره بفرمایید.

این بانک با رقم 25هزار میلیارد ریال از لحاظ سرمایه پایه؛ بالاترین رقم را بین بانک‌های کشور دارد که این موضوع در بخش اعطای تسهیلات شاخص مهمی است، چراکه هر بانک حداکثر 20 درصد سرمایه پایه خود را در قالب تسهیلات به هر طرح اختصاص می‌دهد و با بالا بودن سرمایه پایه، بانک صنعت‌ومعدن قادر خواهد بود طرح‌های بزرگ‌تر را پوشش دهد. درمورد منابع ارزی بانک نیز لازم است یادآور شوم که با حمایت دولت و همراهی بانک مرکزی، منابع ارزی خوبی در اختیار این بانک قرار گرفته است. بانک مرکزی در اواخر سال گذشته مبلغ یک میلیارد دلار با نرخ سود 5 درصد به‌صورت نقدی و جدای از منابع ذخیره ارزی به‌صورت سپرده‌گذاری در اختیار بانک صنعت‌ومعدن قرار داده است که ما این تسهیلات را با نرخ سود 7 درصد در اختیار مشتریان قرار می‌دهیم. در بودجه سال‌جاری نیز پیش‌بینی شده است که مبلغ 700 میلیون دلار از منابع بانک مرکزی به‌صورت ریالی و ارزی در اختیار بانک صنعت‌ومعدن گذاشته شود.

 وضعیت شرکت‌های تحت پوشش و وابسته به بانک چگونه است؟

شرکت‌های تحت پوشش بانک درحال‌حاضر شامل هفت شرکت ابزاری و نهادی است که چهار شرکت جزو شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار هستند. این شرکت‌ها از نظر سوددهی در وضعیت خوبی قرار دارند و پیش‌بینی می‌شود در سال آتی نیز روند سوددهی آنها افزایش یابد.

چشم‌انداز بانک صنعت‌ومعدن را در ارتباط با اصل 44 و روند خصوصی‌شدن بانک‌ها چگونه ترسیم می‌کنید؟

بانک صنعت‌ومعدن به‌عنوان یکی از بانک‌های تخصصی کشور مشمول اصل 44 قانون اساسی برای واگذاری سهام به بخش خصوصی نیست و سیاست دولت تقویت هرچه بیشتر وحفظ ماهیت دولتی آن است؛ اما شرکت‌های دولتی نیز مکلف به واگذاری شرکت‌های زیرمجموعه خود بجز شرکت‌های ابزاری هستند؛ ازاین رو رعایت حدود تعیین شده و واگذاری آن بخش از سهام شرکت‌ها که واگذاری آنها از طرف ارکان بانک تکلیف شده است، در دستور کار این بانک قرار دارد که امید است با چشم‌انداز روشن آتی برای بازار سرمایه این امر تحقق یابد.

همان‌طور که می‌دانید یکی از مهم‌ترین مباحث مطرح در عرصه بانکداری کشور، بحث مطالبات معوق، انباشته و مشکوک‌الوصول بانک‌هاست. بانک صنعت‌ومعدن از این نظر در چه موقعیتی قرار دارد؟

ما با معوقات مهمی مواجه نیستیم و مطالبات دست‌نیافتنی نداریم. کل معوقات بانک صنعت‌ومعدن 850 میلیارد تومان است که حدود دوسوم این رقم مربوط به تسهیلات استمهال اصل 138 و معوقات تعیین تکلیف شده است که اگر این میزان را کسر کنیم، معوقات بانک به حدود 200 میلیارد تومان می‌رسد.

لطفا نگاهی نیز به موقعیت کنونی بانک از نظر تعداد شعب، جذب سپرده‌ها، وضعیت سود و زیان، دارایی‌ها، توسعه کیفی و مدرنیزاسیون سیستم‌ها داشته باشید.

تعداد شعب بانک در سال 1385، 38 شعبه بود که در سال 88 به 56 شعبه افزایش یافت. مطابق برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده نیز تا پایان سال‌جاری تعداد شعب بانک به 70 شعبه خواهد رسید. موارد دیگر نیز در قالب جدول قابل ملاحظه و بررسی است.

از مجموع این فعالیت‌ها چه اهدافی را دنبال می‌کنید؟

به کارگیری قابلیت‌های عملیات بانکداری توسعه‌ای و سرمایه‌گذاری در‌جهت توسعه اقتصادی کشور و فراهم‌کردن بستر مناسب برای حضور و مشارکت بخش غیردولتی با استفاده از ابزارهای مناسب در زمینه صنایع، معادن، فناوری نوین و خدمات از مهم‌ترین اهداف بانک به‌شمار می‌آید. برای تحقق این اهداف نیز بررسی و ارزیابی طرح‌های صنعتی– معدنی و خدماتی ذی‌ربط؛ تامین منابع مالی طرح‌ها و واحد‌های تولیدی و خدماتی از طریق اعطای تسهیلات، سرمایه‌گذاری و مشارکت حقوقی؛ اعطای تسهیلات و کمک به کارآفرینان و ایجاد خط اعتباری برای حمایت از صنایع کوچک و... را در دستور کار داریم.